Wat de raad van bestuur moet beslissen over innovatie

Een raad van bestuur hoort niet te beslissen over innovatieprojecten. Hij moet vier dingen beslissen: wat innovatie moet opleveren, wat ze mag kosten, wie wat beslist, en hoe je succes beoordeelt. Op twee pagina's gezet, is dat een mandaat voor innovatie. Zonder dat mandaat moet elke innovatiecase de discussie van nul winnen.

De meeste directies zeggen dat innovatie belangrijk is. In de studie van BCG uit 2024 zette 83% van de bedrijven innovatie in hun top drie. Toch was maar 3% klaar om die prioriteit om te zetten in resultaten. Het gat zit niet in de ambitie. Het zit in de beslissingen die achter die ambitie ontbreken.

Waarom "steun" geen mandaat is

Steun is applaus. Een mandaat is structuur: een budget dat je niet per project opnieuw moet bevechten, beslissingsbevoegdheden die vóór de vergadering duidelijk zijn, en criteria die niet verschuiven als het kwartaal tegenvalt. IMD noemt het mandaat voor innovatie een expliciete overdracht van bevoegdheid door de raad van bestuur, en de basis van goed innovatiebestuur. Zonder die overdracht dragen innovatiemanagers de verantwoordelijkheid, maar niet de bevoegdheid.

De vier beslissingen die alleen de raad van bestuur kan nemen

1. Wat moet innovatie opleveren? Koppel het aan de strategie: welke klanten, markten of capaciteiten tellen over vijf jaar, en welk deel van de groei moet uit nieuwe dingen komen. Niet "innovatiever worden".
2. Wat mag het kosten? Een beschermd budget voor een vaste periode, en een uitgesproken risicobereidheid. Doorbraken verwachten van een klein budget en nul tolerantie voor mislukking, is wensdenken.
3. Wie beslist wat? Welke beslissingen liggen bij het innovatieteam, welke bij de sponsor, en welke komen terug naar de raad. Benoem mensen, geen comités.
4. Hoe beoordelen we succes? Niet alleen op rendement op korte termijn. Voeg voorlopende indicatoren toe: genomen beslissingen, geteste aannames, cases die op tijd gestopt zijn.

Wat de raad van bestuur niet moet beslissen

Individuele projecten, methodes en tools. Een raad die elke case apart goedkeurt, heeft niets gedelegeerd. Hij heeft het knelpunt alleen naar de bestuurskamer verhuisd.

Signalen dat jullie raad nog niet beslist heeft

• Het innovatiebudget wordt voor elke case opnieuw onderhandeld.
• Elke case wordt geëscaleerd, omdat niemand onder de raad zich vrij voelt om ja te zeggen.
• Innovatie wordt beoordeeld op hetzelfde jaarlijkse rendement als de kernactiviteit.
• De innovatiemanager rapporteert aan drie mensen, en geen van hen kan beslissen.

Hoe je in drie weken een mandaat krijgt

De Mandate Sprint doet precies dat. Week 1: een twaalftal interviews met stakeholders en een EPIC-maturiteitsscan. Week 2: een ontwerp van mandaat. Week 3: een workshop van een halve dag met het directiecomité. Het resultaat is een mandaat voor innovatie op twee pagina's, met ambitie, grenzen, beslissingsbevoegdheden en de eerste cases om mee aan de slag te gaan. Elk van die cases kan meteen in een Case Sprint.

Vragen die we vaak krijgen

Is een mandaat voor innovatie hetzelfde als een innovatiestrategie?

Nee. De strategie zegt waar je naartoe wilt. Het mandaat zegt wie wat mag doen om daar te geraken, met welk geld en welk risico.

Hoe groot moet het innovatiebudget zijn?

Er bestaat geen juist getal. Belangrijk is dat het vastligt voor een periode en past bij de ambitie. Grote ambitie met een klein, onstabiel budget is de meest voorkomende mismatch.

Hoe vaak herzie je het mandaat?

Eén keer per jaar, of als de strategie verandert. Niet elk kwartaal: een mandaat dat meebeweegt met elk slecht kwartaal, is geen mandaat.

Lees ook: Waarom innovatiecases vastlopen, en hoe je toch een beslissing krijgt.

Jan Van Caneghem helpt directies en innovatiemanagers in België en Nederland om innovatie beslist te krijgen, met WAAI Design.

Bronnen: IMD, The mandate for innovation (Joep de Caluwé en Stephen Parkins, 25 november 2024) · BCG, Innovation Systems Need a Reboot (2024)