Wat zijn extreme gebruikers, en waarom wordt innovatie beter voor iedereen als je voor hen ontwerpt?
Extreme gebruikers zijn de mensen die een vaardigheid missen waarvan je oplossing veronderstelt dat de gemiddelde gebruiker ze heeft: zicht, mobiliteit, digitale vaardigheden, een stabiele verbinding, tijd. Voor hen ontwerpen is de kern van inclusief ontwerpen. Het doet ertoe omdat hun obstakels oplossen een product meestal makkelijker maakt voor iedereen, en omdat ze geen niche zijn. De WHO schat dat minstens 2,2 miljard mensen leven met een visuele beperking.
"Extreem" klinkt dramatischer dan het is. Het betekent gewoon: de mensen aan de rand van je gebruikersgroep, waar je ontwerp het eerst breekt.
Wat is een extreme gebruiker?
Een extreme gebruiker is iemand bij wie een specifieke vaardigheid die nodig is om je oplossing te gebruiken, beperkt is of ontbreekt. Wie dat is, hangt af van wat je ontwerpt. Voor een geldautomaat is een rolstoelgebruiker een extreme gebruiker. Voor een bankapp is een blinde persoon relevanter dan een rolstoelgebruiker. Voor een selfservicezuil in een dorp kan het een oudere persoon zijn die nog nooit een touchscreen gebruikte.
Hoe vind je de extreme gebruikers van je innovatie?
- Lijst de vaardigheden op die je oplossing vraagt. Een scherm zien, kleine tekst lezen, typen, rechtstaan, jargon begrijpen, een smartphone hebben, twintig rustige minuten hebben.
- Vraag per vaardigheid wie ze mist, permanent, tijdelijk of door de situatie. Een gebroken arm, een lawaaierige trein, fel zonlicht: het telt allemaal.
- Breng de obstakels in kaart, niet alleen om toegang te krijgen tot je oplossing, maar ook om ze echt te gebruiken.
- Betrek die mensen bij je onderzoek en tests. Niet achteraf, maar al in de kaderingsfase.
- Ontwerp om het obstakel weg te nemen, en test daarna ook met je gemiddelde gebruikers. Meestal blijken ook zij er beter van te worden.
Waarom heeft iedereen baat bij inclusief ontwerpen?
- Een bankingang ontworpen voor rolstoelgebruikers werkt ook voor een oudere persoon met een rollator en een ouder met een buggy.
- Meer tekstcontrast voor slechtzienden helpt ook ouderen, en iedereen die een scherm leest in fel zonlicht.
- Heldere taal voor laaggeletterden is ook voor alle anderen sneller.
Los je het op voor het moeilijkste geval, dan los je het meteen op voor een veel grotere groep. Dat maakt je ontwerpinspanning productiever, niet minder.
Is inclusief ontwerpen een strategische keuze?
Het kan de strategie zijn. Stel je een retailbank voor met de ambitie om de grootste retailbank te worden door iedereen te bedienen. Die missie betekent dat elke dienst, online en offline, toegankelijk moet zijn voor iedereen met een minder dan gemiddeld begrip van of toegang tot die diensten. Dat bepaalt wat de bank ontwerpt en hoe. Inclusie is dan geen compliancethema meer, maar een groeimotor.
Vragen die mensen stellen
Wat is het verschil tussen inclusief ontwerpen en toegankelijkheid?
Toegankelijkheid gaat erover dat mensen met een beperking een product kunnen gebruiken, vaak afgetoetst aan normen. Inclusief ontwerpen is breder: het is een ontwerpaanpak die vertrekt van menselijke diversiteit en van bij het begin ontwerpt voor de volledige range aan mensen.
Is ontwerpen voor extreme gebruikers niet duur?
Achteraf aanpassen is duur. Van bij de start ontwerpen voor extreme gebruikers is meestal goedkoper, en de oplossingen verbeteren de bruikbaarheid voor je hele klantenbestand. Mensen met een beperking zijn ook geen minderheid: de WHO telt alleen al minstens 2,2 miljard mensen met een visuele beperking.
Zijn extreme gebruikers hetzelfde als edge cases?
Niet helemaal. Edge cases zijn zeldzame technische scenario's. Extreme gebruikers zijn echte mensen wier noden tonen waar je ontwerp kwetsbaar is. Ze als edge cases behandelen is precies hoe ze vergeten worden.
Wil je inclusief ontwerpen toepassen op een echte innovatiecase? De Case Sprint bouwt het van dag één in het onderzoek in. Of check hoe inclusief je innovatiepraktijk vandaag is met de EPIC-scan.
Jan Van Caneghem is designer en docent aan de Arteveldehogeschool, en auteur van The book that helps you become the EPIC designer of our tomorrows (2022). Met WAAI Design helpt hij innovatiemanagers en hun sponsors in België en Nederland om innovatiecases beslist te krijgen. Deze field note bouwt voort op hoofdstukken 4 en 9 van dat boek.
Bronnen: Van Caneghem, J. (2022). The book that helps you become the EPIC designer of our tomorrows. ASP Editions. World Health Organization (2019). World report on vision.
ZIT JOUW CASE OOK ZO VAST?
Ontdek met de gratis EPIC-scan waar je organisatie vastloopt: twaalf vragen, vier minuten, een persoonlijk rapport. Of sla de scan over en praat met Jan over je case.